Offerte aanvragen

Beste meters 2026 + keuzegids

Fijnstof meten op de werkplek

Fijnstof meten: Alles wat je moet weten voor een veilige werkomgeving

In moderne werkomgevingen is het beheersen van fijnstof en ook fijnstof meten van cruciaal belang voor de gezondheid en veiligheid van werknemers. Fijnstof, bestaande uit kleine deeltjes die in de lucht zweven, kan afkomstig zijn van verschillende bronnen en kan ernstige gezondheidsproblemen veroorzaken bij langdurige blootstelling. Dit artikel behandelt uitgebreid de belangrijkste aspecten van fijnstof:

  • Wat is fijnstof? 
  • Mogelijke bronnen van fijnstof
  • Wat zegt de Arbeidsomstandighedenwet over fijnstof
  • De beste meetapparatuur voor fijnstof meten
Liever direct even contact met een specialist over jouw toepassing?


of bel ons gerust op: 050-5712124

Wat is Fijnstof?

Fijnstof, ook wel bekend als PM (Particulate Matter), verwijst naar kleine deeltjes in de lucht die variëren in grootte, van ultrafijne deeltjes (kleiner dan 0,1 micrometer) tot grotere deeltjes (tot 10 micrometer). Fijnstof is een verzamelterm voor alle zwevende deeltjes die kleiner zijn dan tien micrometer. Ter vergelijking: één hoofdhaar is ruim vijf keer dikker! Fijnstof wordt onderverdeeld in verschillende maten: de meest voorkomende zijn PM10, PM4, PM2,5, PM1 en PM0,1.

Bronnen van fijnstof op de werkplaats

Fijnstof partikelen komen altijd al in de natuur voor en kunnen afkomstig zijn van natuurlijke bronnen zoals zeezout, pollen en vulkanen. Echter, sinds de opmars van industriële processen zijn er tal van menselijke bronnen bijgekomen. Veel voorkomende menselijke bronnen van fijnstof zijn: 

  • Verbrandingsprocessen
    • Verkeer: Voertuigen die op fossiele brandstoffen zoals benzine of diesel rijden, stoten fijnstof uit als bijproduct van de verbranding. Dit omvat deeltjes zoals roet (elementair koolstof) die vrijkomen door onvolledige verbranding van brandstof in de motor. Zware voertuigen zoals vrachtwagens en bussen dragen vaak significant bij aan de fijnstofniveaus in stedelijke gebieden.

    • Industriële verbranding: Industriële processen zoals energieopwekking, staalproductie, cementproductie en afvalverbranding kunnen grote hoeveelheden fijnstof produceren. Deze processen omvatten vaak het verbranden van fossiele brandstoffen of andere materialen die partikelen in de lucht vrijgeven.

    • Verwarmingssystemen: Verwarmingssystemen die op fossiele brandstoffen werken, zoals houtkachels, kolenkachels of oude dieselgestookte verwarmingsinstallaties, kunnen ook fijnstof in de lucht uitstoten als gevolg van verbranding van deze brandstoffen.


  • Mechanische activiteiten: 
    Mechanische bewerkingen zoals slijpen, schuren, zagen en frezen kunnen fijnstof produceren door het loslaten van kleine deeltjes van het bewerkte materiaal. Dit kan bijvoorbeeld in fabrieken leiden tot houtstof, metaalstof, of andere fijnstof partikelen. 

  • Sloopwerkzaamheden:
    Bij het slopen van gebouwen of structuren komen grote hoeveelheden stof en fijnstof vrij, vooral als er beton, baksteen, gipsplaat of andere materialen worden afgebroken. Dit kan vrijkomen uit het materiaal dat wordt bewerkt, maar kan ook simpelweg opstuiven door de wind.

 

Het identificeren van deze bronnen is de eerste stap naar effectieve beheersing van fijnstof op de werkplaats.

Gevaren van fijnstof

Hoe kleiner het getal, hoe kleiner de stofdeeltjes en hoe dieper ze in je longen kunnen doordringen en schade kunnen veroorzaken. Het kleinste fijnstof (ultrafijnstof) komt zelfs in je bloedbaan terecht en kan voor hart- en vaatziekten zorgen. Roet en ultrafijnstof zijn het meest ongezond. Maar andere gevaarlijke stoffen die ook onder het paraplubegrip fijnstof vallen zijn allergenen, lasrook, dieselmotoremissie, houtstof, nanodeeltjes, kwartstof, chroom-6 en meer.

Blootstelling aan fijnstof kan ernstige gezondheidsproblemen veroorzaken, met name voor de luchtwegen en het cardiovasculaire systeem. De deeltjes kunnen diep in de longen doordringen en leiden tot ademhalingsproblemen, verergering van astma, bronchitis, longkanker en hart- en vaatziekten. Werknemers die regelmatig worden blootgesteld aan fijnstof lopen een verhoogd risico op deze aandoeningen, vooral in sectoren zoals bouw, metaalbewerking, mijnbouw en landbouw.

Bron: Longfonds

Liever direct even contact met een specialist over jouw toepassing?


of bel ons gerust op: 050-5712124

Basystemen Blogs Fijnstof Meten Op De Werkplaats Slijpen Afbeelding (1)

Wetgeving en richtlijnen omtrent fijnstof

Allereerst is het belangrijk om te bepalen over welke fijnstof we het hebben. Zoals eerder vermeld kan een onderscheid worden gemaakt tussen fijnstof in de buitenlucht en fijnstof op de werkplek.

Fijnstof in de buitenlucht

Erg belangrijk rondom fijnstof is de EU-richtlijn 2008/50/EG. Maar let op! Hierbij gaat het om kwaliteit van de buitenlucht (denk aan fijnstofemissie rondom Schiphol). In deze EU-richtlijn staan onder andere grenswaarden voor de concentraties van PM10 als PM2,5. Voor PM10 is een jaargemiddelde van 40 µg/m3 vastgesteld, en een 24-uursgemiddelde van 50 µg/m3 dat maximaal 35 keer per jaar overschreden mag worden. Voor PM2,5 is een jaargemiddelde van kracht van 25 µg/m3. Naast de grenswaarden voor fijnstof, worden in de EU-richtlijn 2008/50/EG grenswaarden genoemd voor stikstofoxiden (NO en NO2). Mocht je geïnteresseerd zijn in fijnstof meten of monitoren van stikstofoxiden conform de Europese richtlijn voor buitenluchtkwaliteit, bekijk dan eens de Casella Guardian2. 

Fijnstof op de werkplek

De Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet) stelt duidelijke verplichtingen voor werkgevers om personeel te beschermen tegen  van blootstelling aan fijnstof op de werkplek. Volgens de Arbowet is de werkgever verantwoordelijk voor het inventariseren en evalueren van de risico's van blootstelling aan fijnstof en het nemen van passende maatregelen om deze risico's te beheersen. Dit omvat het implementeren van technische en organisatorische maatregelen om blootstelling aan fijnstof te voorkomen of te minimaliseren, zoals het gebruik van afzuigsystemen, ventilatie, natte methoden voor stofbeheersing, en het verstrekken van persoonlijke beschermingsmiddelen zoals ademhalingsbescherming. Daarnaast vereist de Arbowet dat werkgevers voorlichting en instructies geven aan werknemers over de risico's van fijnstof en de juiste maatregelen die zij moeten nemen om zichzelf te beschermen. Een goede RI&E begint met fijnstof meten.

Dus samengevat:

  • Risicoanalyse: Werkgevers moeten risico's van blootstelling aan fijnstof evalueren en passende maatregelen nemen.
  • Beheersmaatregelen: Implementeer technische en organisatorische maatregelen om blootstelling aan fijnstof te verminderen, zoals afzuigsystemen, ventilatie, gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen, en werkmethoden die stofemissies minimaliseren.
  • Monitoring en Inspectie: Voer regelmatig luchtkwaliteitsmetingen uit en inspecteer apparatuur om te zorgen voor effectieve controle van fijnstof.

Meetapparatuur voor fijnstof meten

Welke fijnstofmeter heb jij nodig?  Keuzehulp:

 

Het gebruik van geschikte meetapparatuur is essentieel voor fijnstof meten en het nemen van preventieve maatregelen. Enkele veelgebruikte meetapparaten zijn:

Soort instrument Toepassing Beschrijving
Handheld stofmeter Snelle metingen op verschillende locaties Deze stofmeters worden in de hand gedragen en zijn ideaal om verschillende werkplekken in korte tijdspanne te monitoren. Hiermee vorm je eenvoudig een beeld waar in jouw bedrijf de blootstelling aan stof plaatsvindt.
Persoonlijke stofmeter Meten van individuele blootstelling

Persoonlijke stofmeters worden gedurende (een deel van) de werkdag op de persoon gedragen en brengen de totale blootstelling aan stof in kaart die een medewerker op een dag te verduren krijgt. Een handig hulpmiddel om te kunnen toetsen aan de grenswaarde voor blootstelling.
Verplaatsbare stofmeter Tijdelijke monitoring op één locatie Een verplaatsbare stofmeter kan gedurende een langere periode worden opgesteld om stofniveaus op een locatie te meten. Fijnstof meten met een verplaatsbare stofmeter is perfect voor tijdelijke ruimte bewaking of bijvoorbeeld fenceline monitoring.
Stationaire stofmeter Continue bewaking van vaste locaties Een stationaire stofmeter wordt daadwerkelijk bekabeld op een locatie geïnstalleerd om voor langdurige periode stof te monitoren. Fijnstof meten met een stationaire meter is nuttig op locaties waar periodieke kans op hoge stofniveau's bestaat. De stationaire stofmeter kan alarmeren wanneer de niveau's te hoog zijn, zodat personeel op de hoogte wordt gebracht
Gravimetrische apparatuur Nauwkeurige analyse via laboratorium Naast digitale meetmethoden kan fijnstof meten ook worden uitgevoerd met behulp van gravimetrische filters en een luchtmonsternamepomp. Bij deze methode wordt een luchtmonsternamepomp aan de werkkleding van een medewerker bevestigd, waardoor lucht langs een gravimetrisch filter wordt gezogen. Dit filter verzamelt gedurende de dag de fijnstofdeeltjes waar de werknemer aan wordt blootgesteld.

 

Dus samengevat: 

Welke fijnstofmeter heb je nodig?



Beste meetapparatuur voor fijnstof meten anno 2026

XD1+

XD1+ Persoonlijke Stofmonitor

Meer informatie

 

XD1+ Persoonlijke Stofmonitor

Een persoonlijke stofmeter zoals de XD1+ is compact en eenvoudig te gebruiken, waardoor gebruikers direct inzicht krijgen in de niveaus van verschillende deeltjes, zoals (fijn)stof en pollen. Dit helpt bij het inzichtelijk maken van de blootstelling aan potentieel gevaarlijke stofconcentraties op de werkvloer. De XD1+ alarmeert wanneer grenswaarden worden overschreden, maar kan ook enkel worden gebruikt als datalogger, waarvan de meetgegevens aan het eind van de dag kunnen worden uitgelezen voor verdere analyse. Zo weet je direct op welke momenten blootstelling het hoogst is en actie kan worden ondernomen.

Basystemen Casella CEL 712 Microdust Pro 2 Afbeeldingen Front

Casella Microdust Pro 2

Meer informatie


Microdust Pro 2 - Handmeter

De Microdust Pro 2 is een geavanceerde handmeter ontworpen voor het meten van stofdeeltjes in de lucht. De microdust meet totaastof (TSP) en kan dus ook fijnstof meten. Dit apparaat biedt realtime metingen, waardoor directe kennis wordt verworven over de luchtkwaliteit. Hierdoor kunnen risico's van blootstelling aan schadelijke deeltjes snel worden geïdentificeerd en aangepakt. Bovendien is de Microdust Pro 2 draagbaar, waardoor in korte tijd meerdere locaties kunnen worden geanalyseerd. Het is zeer geschikt voor bijvoorbeeld bronopsporing van fijnstof. Eveneens kan het worden ingezet om periodiek fijnstof te meten en de waardes voor en na een aanpassing te vergelijken.

Basystemen Casella Guardian2 Afbeeldingen Front

Casella Guardian2

Meer informatie


Guardian2 - Verplaatsbare stofmonitor

De Casella Guardian2 is een geavanceerde verplaatsbare stofmonitor die op netvoeding of zonnepaneel geïnstalleerd kan worden om semi-permanent fijnstof te meten. Dit apparaat maakt real-time bewaking van stofniveaus in de lucht mogelijk, waardoor onmiddellijke interventie mogelijk is bij verhoogde blootstelling aan gevaarlijke deeltjes. In gevallen wanneer de grenswaarde voor stofniveau's wordt overschreden ontvang je een SMS of e-mail, waardoor je direct op de hoogte bent. De Guardian 2 is ongveeer 13 kg, en dus redelijk eenvoudig te verplaatsen waardoor het ideaal is voor professionals die werken in omgevingen met potentieel schadelijke stofdeeltjes, zoals bouwplaatsen of fabrieken. Aanvullend is deze stofmonitor zelfs uit te rusten met een geluid, VOS of trillingssensor, waardoor je meerdere gevaren tegelijk monitort.

Basystemen Casella Solutions Apex2 Afbeeldingen Front

Casella Apex2

Meer informatie


Apex2 - Luchtmonsternamepomp

De Apex2 luchtmonsternamepomp biedt een effectieve oplossing voor het verzamelen van luchtmonsters in stoffige omgevingen. In tegenstelling tot bovenstaande digitale stofmeters, die continue metingen uitvoeren, kan de Apex2 monsters verzamelen voor latere analyse in het laboratorium. Dit maakt gedetailleerde analyses mogelijk van de luchtkwaliteit over langere perioden. De pomp is draagbaar, robuust en eenvoudig te bedienen, waardoor het geschikt is voor veldwerk in diverse industrieën. De resultaten van een gravimetrische analyse kunnen goed worden vergeleken met de blootstellingsnorm.

Meer weten over fijnstof meten?

Wil je fijnstof meten op de werkplek of twijfel je welke meetapparatuur het beste past bij jouw situatie? In dit artikel heb je de belangrijkste informatie gevonden over risico’s, wetgeving en meetmethoden. Bekijk ook de FAQ op deze pagina voor praktische antwoorden op veelgestelde vragen.

Kom je er nog niet helemaal uit? Dat is logisch, de juiste meetaanpak hangt sterk af van jouw werkomgeving, type werkzaamheden en blootstellingsrisico’s.

 

Neem gerust contact met ons op voor advies op maat:

📞 050-5712124
📧 info@basystemen.nl
📩 of gebruik het contactformulier hieronder

 

Veelgestelde vragen [FAQ]

Fijnstof meten is het bepalen van de concentratie van stofdeeltjes (zoals PM10 en PM2,5) in de lucht. Dit gebeurt met speciale meetapparatuur om inzicht te krijgen in de luchtkwaliteit en de blootstelling van medewerkers op de werkplek.

Fijnstof meten op de werkplek kan op verschillende manieren:

  • Met een handheld stofmeter voor snelle metingen
  • Met een persoonlijke stofmeter voor individuele blootstelling
  • Met een stationaire of verplaatsbare meter voor langdurige monitoring
  • Met gravimetrische metingen voor nauwkeurige analyse via een laboratorium

De juiste methode hangt af van het doel van de meting.

Voor fijnstof meten gelden verschillende normen, afhankelijk van de situatie:

  • Voor buitenlucht gelden Europese grenswaarden voor PM10 en PM2,5
  • Op de werkplek gelden blootstellingsgrenswaarden volgens de Arbowet

Werkgevers zijn verplicht om blootstelling te meten en te beoordelen of deze binnen de wettelijke limieten blijft.

Fijnstof meten is belangrijk omdat blootstelling aan stofdeeltjes kan leiden tot ernstige gezondheidsproblemen, zoals:

  • Ademhalingsklachten
  • Astma en bronchitis
  • Hart- en vaatziekten

Door fijnstof te meten kunnen risico’s tijdig worden herkend en aangepakt.

De keuze voor een fijnstofmeter hangt af van de toepassing:

  • Voor snelle controles: handheld stofmeter
  • Voor persoonlijke blootstelling: persoonlijke stofmeter
  • Voor continue monitoring: stationaire of verplaatsbare meter
  • Voor nauwkeurige metingen: gravimetrische apparatuur

Het is belangrijk om de meetmethode af te stemmen op de werkomgeving en het doel.

Hoe vaak je fijnstof moet meten hangt af van de risico’s op de werkplek. In omgevingen met veel stof (zoals bouw of industrie) wordt vaak continu of periodiek gemeten. Volgens de Arbowet moet je in ieder geval meten wanneer er risico’s op blootstelling zijn.

De kosten van fijnstof meten variëren sterk:

  • Eenvoudige metingen met handheld meters zijn relatief goedkoop
  • Continue monitoring met stationaire systemen is duurder
  • Gravimetrische metingen brengen kosten voor laboratoriumanalyse met zich mee

De totale kosten hangen af van de meetduur, apparatuur en nauwkeurigheid.

 

In kleinere bedrijven, waar incidenteel fijnstof vrijkomt is het interessant om te huren. Bijvoorbeeld: 

 

 

Voor fijnstof meten op de werkplek geldt de Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet). Deze verplicht werkgevers om risico’s van blootstelling aan gevaarlijke stoffen, zoals fijnstof, te inventariseren en te beheersen. Dit betekent dat je in veel gevallen ook metingen moet uitvoeren om de blootstelling vast te stellen.

Fijnstof meten is niet altijd expliciet verplicht, maar wél indirect. Als uit de risico-inventarisatie (RI&E) blijkt dat werknemers worden blootgesteld aan stof, moet je deze blootstelling beoordelen. In de praktijk betekent dit vaak dat je metingen moet uitvoeren om aan te tonen dat je onder de grenswaarden blijft.

Voor de werkplek gelden geen algemene grenswaarden voor “fijnstof” als geheel, maar wel voor specifieke stoffen zoals:

  • respirabel stof
  • inhaleerbaar stof
  • kwartsstof (respirabel kristallijn silica)

Deze grenswaarden zijn vastgelegd in de Nederlandse en Europese regelgeving. Metingen zijn nodig om te bepalen of deze limieten worden overschreden.


Grenswaarden Nederland: 

 

Stof Beschrijving NL Grenswaarde
Houtstof De wettelijke grenswaarde heeft betrekking op hardhout-stof.
2 mg/m3 inhaleerbare fractie (TGG - 8u)
Meelstof tarwe,gerst,rogge
1,2 mg/m3 (TGG - 8u)
maar, streefwaarde: 
0,2 mg/m3 (TGG - 8u)
Respirabel kwarts* kwarts, silicium(di)oxide, kwartszand, silica (respirabel stof, kristalijn)
0,075 mg/m3 respirabele fractie (TGG - 8u)
Papierstof Cellulose
Wegens onvoldoende gegevens geen grenswaarde.
Katoenstof  
0,2 mg/m3 (TGG - 8u)
Kolenstof  
2 mg/m3 (TGG - 8u)
Graanstof De gezondheidsraad definieert graanstof als stofdeeltjes onder meer afkomstig van tarwe, haver, gerst, rogge, maïs, rijst, peulvruchten (waaronder erwten en soja) en verschillende oliezaden. Het advies heeft geen betrekking op stof afkomstig van gemalen
1,5 mg/m3 (TGG - 8u)
Sojameelstof  
4 mg/m3 (inhalable flour dust) (TGG - 8u)
Stof (inhaleerbaar en respirabel)

 

Let op: Historische grenswaarde. Is per 1 januari 2007 vervallen, maar wordt in de praktijk nog steeds vaak gehanteerd. De Gezondheidsraad heeft fijnstof op het werkprogramma staan; tot er nieuwe consensus of een officieel advies is, wordt geadviseerd om de best onderbouwde buitenlandse waarden (zoals de Duitse waarde van 1,25 mg/m³) als uitgangspunt te nemen. 

 
10 mg/m3 inhaleerbare fractie (TGG - 8u)
5 mg/m3 respirabele fractie (TGG - 8u)

 

* Zie hierover meer in ons artikel over kwartstof meten!

De wetgeving voor buitenlucht (zoals de EU-richtlijn 2008/50/EG) richt zich op algemene luchtkwaliteit en gebruikt grenswaarden voor PM10 en PM2,5.

Voor de werkplek ligt de focus op persoonlijke blootstelling en gelden regels vanuit de Arbowet. Hierbij wordt gekeken naar wat een werknemer daadwerkelijk inademt tijdens het werk.

Je toont naleving aan door:

  • een actuele RI&E uit te voeren
  • metingen van fijnstof of stofblootstelling te doen
  • resultaten te vergelijken met grenswaarden
  • passende maatregelen te nemen bij overschrijding

Documentatie van metingen en maatregelen is essentieel bij inspecties.

De arbeidsinspectie controleert of:

  • risico’s van stofblootstelling zijn opgenomen in de RI&E → zeer goed te tackelen met een handheld stofmeter.
  • er maatregelen zijn genomen om blootstelling te beperken
  • metingen zijn uitgevoerd waar nodig
  • werknemers goed geïnformeerd en beschermd zijn

Bij onvoldoende maatregelen kan dit leiden tot waarschuwingen of boetes.

Auteur: Ivar Bos 
Laatst geüpdate: April 2026

Footer Bg Optimized

Contact

BaSystemen BV
Protonstraat 13G
9743 AL Groningen

+31505712124
info@basystemen.nl

Producten

Gasdetectie
Stofmeters
Geluidmeters
Luchtbemonstering
Elektromagnetische velden
Persoonsalarmering
Face Fit testing
Klimaat
Overige

Navigatie

Contact
De mensen van BaSystemen
Over ons
Nieuws
Kennis en inspiratie
Algemene voorwaarden
Privacy
Disclaimer

Openingstijden

maandag 08:00–17:30
dinsdag 08:00–17:30
woensdag 08:00–17:30
donderdag 08:00–17:30
vrijdag 08:00–17:30
zaterdag Gesloten
zondag Gesloten

Bij spoed ook buiten openingstijden bereikbaar op +31 (0)50-5712124

Facebook LinkedIn

Copyright 2026 BaSystemen B.V.