Hittestress meten op de werkplek
Hittestress op de werkplek is geen bijzaak meer. Tijdens warme periodes lopen medewerkers in magazijnen, productiehallen en op bouwplaatsen direct risico op gezondheidsklachten en productiviteitsverlies. Maar wanneer ben je als werkgever verplicht om hittestress te meten op de werkplek? En belangrijker: hoe pak je hittestress meten praktisch aan zonder onnodige kosten?
In dit artikel lees je:
- wanneer hittestress meten verplicht is
- hoe je dit correct meet (en waarom een gewone thermometer niet voldoende is)
- wat de kosten zijn van een meting of meetsysteem
- welke oplossing het beste past bij jouw situatie
of bel ons gerust op: 050-5712124
Wat is hittestress?
Hittestress ontstaat wanneer het lichaam onvoldoende in staat is om warmte af te voeren, waardoor de lichaamstemperatuur oploopt en gezondheidsklachten kunnen ontstaan. Het gaat daarbij niet alleen om hoge temperaturen, maar om de totale warmtebelasting op het lichaam. Die warmtebelasting wordt beïnvloed door meerdere factoren, zoals:
- luchttemperatuur
- luchtvochtigheid
- zonnestraling
- luchtcirculatie
- fysieke inspanning en werkkleding
Alleen naar de temperatuur kijken is dus onvoldoende om het risico goed in te schatten. Daarom wordt in professionele omgevingen gewerkt met gecombineerde meetmethodes zoals de WBGT-index. Hittestress meten gebeurt dan ook met een zogenaamde WBGT-meter of hittestress meter.
Wat zijn de gevolgen van hittestress voor werkenden?
Hittestress heeft directe gevolgen voor zowel de gezondheid als de productiviteit van medewerkers. Volgens onderzoek van TNO kan hittestress leiden tot:
- verminderde concentratie en arbeidsproductiviteit
- vermoeidheid en slaapverstoring
- verhoogde kans op fouten en ongevallen
- uitdroging en spierkrampen
- hitte-uitputting
- hitteberoerte (medisch noodgeval)
In extreme gevallen kan hittestress zelfs leiden tot ziekenhuisopnames of sterfte, zeker bij kwetsbare groepen. Hittestress meten geeft inzicht in de omgeving waaraan jouw personeel wordt blootgesteld.
Welke werknemers lopen risico op hittestress?
Hittestress komt vaker voor dan veel bedrijven denken. Volgens het Arboportaal wordt in naar schatting 12% van alle bedrijven gewerkt onder warme omstandigheden. Het risico is het grootst in sectoren waar: fysiek werk wordt verricht, warmtebronnen aanwezig zijn, of buiten wordt gewerkt. Hittestress meten, helpt met het inschatten van de ernst en passende maatregelen te nemen. Volgens de Sociaal-Economische Raad (SER) krijgen veel werknemers te maken met warme omstandigheden, bijvoorbeeld in:
- bouwvakkers en wegwerkers
- hoveniers en landbouwmedewerkers
- arbeiders in de staal- en glasindustrie
- bakkers en productiepersoneel
- brandweer en hulpdiensten
Maar ook in minder voor de hand liggende omgevingen speelt hittestress een rol.
- magazijnen zonder koeling
- productiehallen met machines
- kantoren met veel zoninstraling
Met name in kantoren kan direct invallend zonlicht zorgen voor extra warmte, verblinding en verminderde productiviteit. In al deze situaties is hittestress meten een zeer gebruikelijke oplossing om de situatie van medewerkers te beoordelen en aan te pakken. Ook worden hittestress meters ingezet om actief op grenswaarden te alarmeren.
In het kort: Er bestaat geen vaste temperatuurgrens waarbij hittestress automatisch “verboden” is. Toch ben je als werkgever wél verplicht om risico’s door hitte te beoordelen en te beheersen.
In het Artikel 6.1 Arbeidsomstandighedenbesluit, staat vermeld:
-
''Rekening houdend met de aard van de werkzaamheden die door de werknemers worden verricht en de fysieke belasting die daar het gevolg van is, veroorzaakt de temperatuur op de arbeidsplaats geen schade aan de gezondheid van de werknemers.''
Dat wil zeggen: Werkgevers moeten er alles aan doen om de gezondheidsklachten en -schade te voorkomen, ondanks dat er geen specifieke temperaturen worden vermeld.
Volgens de Arbowet moet je verder:
- risico’s in kaart brengen (RI&E)
- passende maatregelen nemen, zoals PBM's, koele dranken aanbieden, kortere periodes werken met pauzes ertussen, etc.
- aantonen dat de werkomgeving veilig is, bijvoorbeeld door hittestress meten
In de praktijk betekent dit dat je moet gaan meten zodra:
- medewerkers langdurig werken bij verhoogde temperaturen
- er klachten zijn over te warme werkomstandigheden
- er sprake is van fysieke inspanning
- de werkomgeving slecht geventileerd is
- hitte zich opstapelt (bijvoorbeeld in productiehallen of magazijnen)
of bel ons gerust op: 050-5712124
Hoe meet je hittestress op de werkplek?
Hittestress meten gaat verder dan alleen het meten van de temperatuur. De daadwerkelijke belasting op het lichaam wordt bepaald door een combinatie van factoren, zoals luchtvochtigheid, stralingswarmte, luchtstroming en fysieke inspanning.
Volgens Europese richtlijnen wordt hittestress daarom gedefinieerd als de totale warmtebelasting door:
- omgevingsfactoren (temperatuur, luchtvochtigheid, zon/straling, wind)
- fysieke belasting (inspanning tijdens werk)
- persoonlijke factoren (kleding en beschermingsmiddelen)
De WBGT-meting: de standaard voor hittestress meten
Om hittestress objectief te meten, wordt in professionele situaties gebruikgemaakt van de WBGT-index (Wet Bulb Globe Temperature). Deze methode combineert meerdere parameters, zoals hierboven weergegeven in één waarde, die je kan vergelijken met de Nederlandse norm. Hiermee krijg je een realistisch beeld van hoe zwaar de hitte daadwerkelijk is voor medewerkers.
Hittestress meten met een WBGT-meter
Hittestress meten gebeurt in professionele omgevingen met een WBGT-meter (Wet Bulb Globe Temperature). Dit type meetinstrument meet tegelijkertijd meerdere factoren die bepalen hoe zwaar hitte daadwerkelijk is voor het lichaam:
Luchttemperatuur + Relatieve luchtvochtigheid + Stralingswarmte + Luchtbeweging
Met een WBGT-meter meet je volgens internationale normen zoals ISO 7243. Hierdoor kan je objectief aantonen wat de risico’s zijn, wanneer maatregelen nodig zijn & of je voldoet aan richtlijnen binnen arbo- en veiligheidsbeleid.
Een voorbeeld van een professioneel meetsysteem voor hittestress meten is de LSI Heat Shield WBGT hittestressmeter. Dit type instrument combineert meerdere sensoren in één compact en robuust systeem. De meter meet onder andere:
- droge bol temperatuur
- natte bol temperatuur
- globetemperatuur (stralingswarmte)
- relatieve luchtvochtigheid
Op basis daarvan berekent het systeem automatisch:
- de WBGT-index
- de hitte-index en humidex
- thermisch comfort (PMV/PPD)
Meer weten over hittestress meten?
Nog meer vragen over hittestress meten? Bekijk dan de FAQ helemaal onderaan de pagina!
Wil je meer weten over hittestress meten? Of heb je gewoon een vraag? Onze experts helpen je graag met advies op maat!
Bel ons direct op 050-5712124, mail naar info@basystemen.nl , of gebruik gerust het formulier hieronder!
Door klimaatverandering neemt het aantal warme dagen en hittegolven in Vlaanderen en Nederland sterk toe. Volgens de Vlaamse Milieumaatschappij kan het aantal hittegolfdagen in Vlaanderen tegen 2050 vervijfvoudigen ten opzichte van vandaag. Een hittegolf wordt gedefinieerd als een periode van minimaal drie dagen waarbij:
- de temperatuur overdag boven 29,6 °C ligt
- en ’s nachts niet onder 18,2 °C zakt
Deze evolutie zorgt ervoor dat werknemers steeds vaker worden blootgesteld aan langdurige hitte, zowel binnen als buiten. Hittestress meten is daarom belangrijk om te voorkomen dat je werknemers minder productief worden en gezondheidsschade oplopen.
Veel organisaties proberen hittestress te beoordelen op basis van alleen temperatuur. Dat is risicovol. Een temperatuur van 28 °C kan bijvoorbeeld:
- relatief veilig zijn in een goed geventileerde ruimte
- maar gevaarlijk worden bij hoge luchtvochtigheid of zware fysieke arbeid
Volgens Europese richtlijnen hangt het risico sterk af van:
- de intensiteit van het werk
- de duur van blootstelling
- de werkomstandigheden (binnen/buiten)
Zonder gecombineerde meting loop je het risico dat je problemen onderschat of juist te laat ingrijpt. De arbeidsinspectie zal dat niet beoordelen als goed werkgeverschap.
Hittestress wordt gevaarlijk wanneer het lichaam de warmte niet meer effectief kan afvoeren. Dit kan leiden tot klachten zoals duizeligheid, uitputting of in ernstige gevallen een hitteberoerte.
Niet alleen temperatuur, maar ook:
- luchtvochtigheid
- zonnestraling
- luchtcirculatie
- fysieke inspanning
- werkkleding
Vooral werknemers die buiten werken, fysiek zwaar werk doen of werken in warme omgevingen zoals productiehallen lopen verhoogd risico. Ook leeftijd en gezondheid spelen een rol.
Hittestress is de totale belasting door warmte. Hitteberoerte is een ernstige en acute medische situatie waarbij het lichaam de temperatuur niet meer kan reguleren.
Door maatregelen zoals aangepaste werktijden, extra pauzes, voldoende drinkwater, ventilatie en het monitoren van de werkomstandigheden.
Hittestress kan zich op verschillende manieren uiten, afhankelijk van de ernst van de belasting. In eerste instantie zijn de signalen vaak subtiel, maar bij aanhoudende blootstelling kunnen ernstige gezondheidsproblemen ontstaan. De meest voorkomende vormen van hittestress zijn:
- Warmteuitslag (milde vorm)
Dit is de lichtste vorm van hittestress. Door langdurig zweten raken zweetklieren verstopt, wat leidt tot kleine blaasjes op de huid. Klachten: jeuk, branderig gevoel, huidirritatie - Hittekrampen
Pijnlijke spierkrampen, meestal in de benen of buik. Deze ontstaan door verlies van vocht en zout door overmatig zweten. Klachten: plotselinge krampen, spierpijn, vermoeidheid - Hitte-uitputting
Bij langdurige inspanning in warme omstandigheden kan het lichaam de temperatuur en bloedcirculatie niet meer goed reguleren. Klachten: duizeligheid, hoofdpijn, misselijkheid, bleekheid, wankelen/zwakte. Na stoppen met werken kan iemand zich plots onwel voelen door een daling van de bloeddruk. - Hitteberoerte (medisch noodgeval)
Dit is de ernstigste vorm van hittestress. De lichaamstemperatuur kan oplopen tot boven de 41 °C en het lichaam kan zichzelf niet meer afkoelen. Symptomen: Rode, hete en droge huid (of juist extreem zweten), verward gedrag of agressie, stuiptrekkingen, bewustzijnsverlies. Dit vereist direct medische hulp.
Naast directe gezondheidsklachten heeft hittestress ook invloed op het functioneren van medewerkers. Bij blootstelling aan warmte:
- stijgt de hartslag en lichaamstemperatuur
- neemt het concentratievermogen af (vaak al na ±1 uur)
- raken spieren sneller vermoeid
Dit leidt tot:
- lagere productiviteit
- meer fouten
- verhoogde kans op arbeidsongevallen
Bronnen: Handreiking: Hitte op het werk (EU-richtlijn), Arboportaal
