Elektromagnetische velden meten

Door de opkomst van nieuwe communicatietechnologieën krijgen wij steeds vaker vragen over elektromagnetische velden. Tevens komen we door wetenschappelijk onderzoek steeds meer te weten over de effecten van blootstelling aan dit fenomeen. In deze blog leggen we je uit wat elektromagnetische velden zijn, en hoe je deze betrouwbaar kunt meten!

Wat zijn elektromagnetische velden?

Tegenwoordig vind je elektromagnetische velden overal. Overal waar sprake is van elektrische stroom of zendsignalen ontstaan elektromagnetische velden. Elektromagnetische velden wordt in de volksmond ook wel elektromagnetische straling genoemd.

Een elektromagnetisch veld bestaat uit een elektrisch veld en een magnetisch veld. Elektrische velden ontstaan bij de productie, het transport of het gebruik van elektriciteit. De elektrische veldsterkte wordt uitgedrukt in Volt per meter (V/m). Een magnetisch veld ontstaat als er daadwerkelijk een elektrische stroom loopt. Een bekend voorbeeld om dit toe te lichten is die van de lamp. Als een lamp aangesloten is op het stopcontact is er sprake van een elektrisch veld. Als de lamp aangezet wordt en brandt, ontstaat er ook nog een magnetisch veld. De magnetische veldsterkte wordt hoofdzakelijk uitgedrukt in microTesla (uT), een miljoenste deel van een Tesla.

Zijn elektromagnetische velden gevaarlijk?

Om antwoord te kunnen geven op de vraag of elektromagnetische straling gevaarlijk is, kunnen we het beste verwijzen naar de ICNIRP, the International Commission for Non-Ionizing Radiation Protection. ICNIRP is een onafhankelijke organisatie die wetenschappelijk advies geeft op het gebied van gezondheidskundige en milieukundige effecten van non-ioniserende straling. Elektromagnetische straling valt binnen deze categorie. ICNIRP geeft advies op het limiteren van blootstelling door grenswaarden en artikelen te publiceren die gebruikt worden door internationale instanties zoals de WHO (World Health Organization). ICNIRP is onafhankelijk van commerciële en politieke belangen en is hiermee een pure kennisbron binnen dit vakgebied.

Het feit dat er grenswaarden opgesteld zijn voor elektromagnetische velden geeft aan dat er sprake kan zijn van ‘teveel’. Wat te veel elektromagnetische straling is, verschilt echter per frequentie. De frequentie zegt iets over het aantal richtingswisselingen per seconde in het geval van wisselstroom (AC), en wordt uitgedrukt in Hertz (Hz). Gelijkstroom (DC) is dan ook 0 Hz.
Per bron van elektromagnetische velden (bijvoorbeeld een lasapparaat, een MRI scanner of een antenne) is de frequentie anders. ICNIRP heeft dan ook een grenswaardes gedefinieerd per frequentie. Lage frequenties (bijvoorbeeld hoogspanningslijnen), kunnen zintuigen of zenuwen prikkelen bij overmatige blootstelling. Hoge frequenties (zoals die van zendmasten) kunnen het menselijk lichaam (of delen ervan) opwarmen. Dit noemen we de directe effecten bij blootstelling aan elektromagnetische velden. Momenteel wordt er door wetenschappers onderzocht of langdurige blootstelling ook nog tot andere gezondheidseffecten kunnen komen.

Meten van elektromagnetische velden verplicht?

Het korte antwoord: JA! Op 1 juli 2016 is de Europese Richtlijn genaamd 2013/35/EU van kracht geworden. Dit betekent dat alle lidstaten van de Europese Unie hieraan dienen te voldoen. In de 2013/35/EU richtlijn staan de minimumvoorschriften beschreven inzake gezondheid en veiligheid met betrekking tot de blootstelling van werknemers aan de risico’s van elektromagnetische velden.

Met de komst van de 2013/35/EU richtlijn zijn ook nieuwe grenswaardes (ook wel actiewaardes genoemd) gedefinieerd, die verschillen van datgene wat ICNIRP voorschrijft. Voor landen binnen de Europese Unie dient de 2013/35/EU te worden toegepast bij de beoordeling van blootstelling op de arbeidsplaats.

Heel letterlijk genomen is meten niet verplicht, het inventariseren en beoordelen van de blootstelling daarintegen wel. Er zijn alternatieven zoals het theoretisch bepalen van blootstelling, maar dit blijkt nog zeer complex te zijn. Meten geeft vrij gemakkelijk inzicht en geeft de beoordelaar (een veiligheidskundig of gezondheidskundig consultant) een beter ‘gevoel’ van de situatie. Het enige wat belangrijk is, is dat de juiste meetapparatuur wordt gebruikt die conformeert aan de genoemde standaarden.

Link naar de Europese Richtlijn

Wavecontrol SMP2 Alles-in-1 Veldsterktemeter

Wavecontrol is een Spaanse fabrikant van veldsterktemeters die ontwikkeld zijn om blootstelling aan elektromagnetische velden in kaart te brengen. De SMP2 is een handzaam meetinstrument die met behulp van diverse probes in staat is om de veldsterktes te meten van 0 Hz (DC) tot wel 40 GHz. Zowel de 2013/35/EU en ICNIRP grenswaarden zijn ingebouwd in de firmware van het meetapparaat, wat betekent dat de gebruiker direct kan toetsen aan de gestelde grenswaarden. Dit is zeer prettig, aangezien de grenswaarde per frequentie verschilt. De SMP2 beschikt over een datalogger en software om rapportages te genereren uit de gemeten data. BaSystemen is de trotse partner van Wavecontrol voor de Nederlandse markt en hoopt hiermee bij te kunnen dragen aan een veilige en gezonde werkomgeving.